Gustaw(człowiek wrażliwy, poeta, więzień, zesłaniec) --> Konrad(bojownik o wolność ojczyzny) - A. Mickiewicz - "Dziady cz. III". Wielka Improwizacja Konrada jest rozumiana jako jego eksplozja natchnienia.
Kordian przechodzi przemianę duchową na szczycie Mont-Blanc. Wyzwala się z marazmu, duchowej niemocy. Zmienia się w bohatera dynamicznego, znajduje cel, walkę o wolność. Kordian jako Winkelried ponosi klęskę, zadanie zgładzenia cara przerosło jego możliwości psychiczne, było sprzeczne z jego sumieniem.
Giaur z wzajemnością pokochał Leilę - niewolnicę z haremu tureckiego baszy Hassana. Gdy Hassan dopatrzył się zdrady, ukarał żonę na wzór turecki - pod osłoną nocy, związana w worku została wrzucona do morza i utonęła. Giaur szalał, poszukiwał wszędzie ukochanej. Wreszcie dowiedział się co się stało. Zebrał gromadę zbójników, przyczaił się i napadł Hassana, który właśnie wyprawiał się po nową żonę. Giaur i Hassan walczyli w pojedynku i Giaur dopełnił zemsty, lecz nie przyniosła mu ulgi. Zamknął się w klasztorze, któremu oddał cały majątek, i w którym przeżył bolesnych, milczących sześć lat. Zamknięty w sobie Giaur wyznał wszystko dopiero na ostatniej spowiedzi, nie mógł bowiem żyć dłużej w takim cierpieniu.
Jacek Soplica z "Pana Tadeusza" po zabójstwie Stolnika, posądzeniach o zdradę ojczyzny stał się pokornym mnichem, kwestarzem, księdzem Robakiem. Nie pozostał w nim nawet ślad dawnej pychy, sobiepaństwa, ślad wielkich aspiracji i najwyższego mniemania o sobie.
