Frazeologia to dział nauki o języku zajmujący się opisem ustalonych połączeń wielowyrazowych (związków frazeologicznych), badaniem doboru znaczenia i stopniem zespolenia wyrazów w związkach.
Związki frazeologiczne dzielimy na luźne (łączą się one w sposób nieograniczony np. do czasownika jeść możemy dodać bardzo wiele wyrazów: śniadanie, hamburgera, obiad, szybko itp.), łączliwe (łączą się w sposób ograniczony, wchodzą w związki tylko z niektórymi wyrazami np. sprawiedliwy: sąd, człowiek, wyrok , nie możemy dołączyć do tej grupy np wyrazu stół, sprawiedliwy stół - to przecież nie ma sensu) i stałe (wyrazy z tej grupy mają specyficzne, przenośne znaczenie, nie możemy ich wymieniać na inne). Związki stałe dzielą się na: maksymy - zasady, prawidła postępowania np. "Nie sądź nikogo po winie", powiedzonka - krótkie, zazwyczaj dowcipne myśli np. "Bez pracy nie ma kołaczy", przysłowia - wyrażenia czerpane z jakiś mądrości ludowych np: "Nie wywołuj wilka z lasu", sentencje - złote myśli wyrażające jakąś ogólną myśl moralną lub filozoficzną np. "Myślę, więc jestem" i idiomy - wyrażenia lub zwroty dane tylko danemu językowi, niedające się dosłownie przetłumaczyć na inny język np: "W gorącej wodzie kąpany".
Podział związków ze względu na budowę: wyrażenia - połączenia rzeczownika z rzeczownikiem, rzeczownika z przymiotnikiem lub dwóch przysłówków, np: Fala upałów, kamienne serce, krótko i węzłowato, zwroty - połączenia z czasownikiem: rzeczownika, przysłówka lub wyrażenia przyimkowego, np: zbijać bąki, mierzyć wysoko, mieć coś z głowy, frazy - mają postać zdania np przysłowia czy maksymy.
Przykłady związków frazeologicznych:
włos ci z głowy nie spadnie - nic ci się nie stanie
ni w gruszkę, ni w pietruszkę - to zupełnie nie pasuje
nie masz do tego głowy, jesteś zielony - nie znasz się na tym
nudne jak flaki z olejem - to jest bardzo nudne
spadł mi kamień z serca - pozbyłem się kłopotów
twardy orzech do zgryzienia - trudna sprawa
mieć złote serce - być dobrodusznym
mieć węża w kieszeni - być skąpym
niedźwiedzia przysługa - uczynek, który przynosi więcej szkody niż pożytku
budować zamki na lodzie - nierealne projekty, przedsięwzięcia
prawo pięści - prawo silniejszego fizycznie
szukać ze świecą - daremne poszukiwania
syzyfowa praca - praca nieustanna, ciężka, daremna
puszka pandory - wiek nieszczęść
ikarowy lot - tragiczny lot
Wieża Babel - wielka budowla
stroić sobie żarty - żartować z poważnych rzeczy
dotknąć do żywego - bardzo kogoś obrazić
mieć dębowe ucho - wszystko słyszeć
urwało się ucho cierpliwości - być zdenerwowanym
pleść androny - mówić bzdura
psie figle - bezmyślne, często złośliwe żarty
słomiany ogień - zapał do czegoś, który szybko opada
łabędzi śpiew - ostatnie dzieło
posmarować komuś rękę - dać łapówkę
stroić się w pawie pióra - udawać kogoś lepszego
biega jak kot z pęcherzem - biega bez potrzeby
patrzeć ja ciele na malowane wrota - nie rozumieć sytuacji
stary wróbel - cwaniak
